- Το Statement of Facts (SOF) είναι το χρονολόγιο μιας κλήσης πλοίου στο λιμάνι: πότε έφτασε, πότε δέθηκε, πότε ξεκίνησε και τελείωσε η φόρτωση ή η εκφόρτωση, πότε σταμάτησε η εργασία και γιατί, πότε έφυγε.
- Το ετοιμάζει ο ναυτικός πράκτορας και το υπογράφει ο πλοίαρχος. Συχνά το προσυπογράφουν και οι φορτωτές ή οι παραλήπτες.
- Μετράει πολύ γιατί από αυτό υπολογίζεται ο χρόνος σταλίας (laytime) και, κατ' επέκταση, οι επισταλίες (demurrage) ή το despatch. Ένα λάθος σε μία ώρα μπορεί να σημαίνει χρήματα.
1. Τι είναι το SOF και γιατί μετράει
Σε κάθε ναύλωση ταξιδιού (voyage charter) το ναυλοσύμφωνο (charter party) ορίζει πόσο χρόνο έχει ο ναυλωτής για να φορτώσει ή να εκφορτώσει. Αυτός είναι ο χρόνος σταλίας (laytime). Αν τον ξεπεράσει, πληρώνει επισταλίες (demurrage). Αν τελειώσει νωρίτερα, ανάλογα με το συμβόλαιο, μπορεί να πάρει despatch.
Για να υπολογιστούν αυτά, χρειάζεται ένα έγγραφο που να λέει τι έγινε και πότε, λεπτό προς λεπτό. Αυτό είναι το Statement of Facts. Το ετοιμάζει ο πράκτορας του λιμανιού από όσα βλέπει και από τα στοιχεία του πλοίου, του λιμανιού και των φορτοεκφορτωτών. Ο πλοιοκτήτης, ο ναυλωτής και οι μεσίτες το χρησιμοποιούν για τον λογαριασμό της σταλίας (laytime calculation).
2. Τι γράφει ένα SOF
Δεν υπάρχει ένα υποχρεωτικό έντυπο για όλους (υπάρχουν και τυποποιημένα, π.χ. της BIMCO), αλλά ένα σωστό SOF έχει τρία μέρη:
- Κεφαλίδα: πλοίο (M/V), σημαία, IMO, πλοίαρχος, λιμάνι και θέση πρόσδεσης, εργασία (φόρτωση, εκφόρτωση), φορτίο και ποσότητα (π.χ. κατά τη φορτωτική), ναυλοσύμφωνο.
- Χρονολόγιο: τα γεγονότα με ημερομηνία και ώρα, στη σειρά που έγιναν.
- Παρατηρήσεις και υπογραφές: διακοπές εργασίας με την αιτία τους, καιρός, τυχόν διαφωνίες, και οι υπογραφές.
3. Τα βασικά γεγονότα, με τη σειρά
Τα ονόματα των γεγονότων γράφονται σχεδόν πάντα στα αγγλικά, γιατί έτσι τα διαβάζουν όλα τα μέρη. Ένα τυπικό χρονολόγιο εκφόρτωσης:
| Γεγονός | Τι σημαίνει |
|---|---|
| End of sea passage (E.O.S.P.) | Τέλος του θαλάσσιου ταξιδιού, το πλοίο έφτασε στην περιοχή του λιμανιού |
| Arrived at anchorage / dropped anchor | Αγκυροβόλησε σε αναμονή θέσης |
| NOR tendered | Επιδόθηκε το Notice of Readiness: το πλοίο δηλώνει ότι είναι έτοιμο για εργασία. Από εδώ συνήθως ξεκινά (μετά από ό,τι ορίζει το συμβόλαιο) η μέτρηση της σταλίας |
| NOR accepted | Αποδοχή του NOR από τον παραλήπτη ή τον φορτωτή |
| Pilot on board | Ανέβηκε ο πλοηγός για την είσοδο |
| All fast | Το πλοίο δέθηκε στην προβλήτα |
| Free pratique granted | Υγειονομική άδεια επικοινωνίας με την ξηρά |
| Commenced discharging | Ξεκίνησε η εκφόρτωση |
| Completed discharging | Τελείωσε η εκφόρτωση |
| Documents on board | Τα έγγραφα του φορτίου παραδόθηκαν στο πλοίο |
| Pilot on board / Sailed | Πλοηγός για την έξοδο, το πλοίο αναχώρησε |
Σε φόρτωση τα γεγονότα είναι αντίστοιχα (Commenced / Completed loading). Σε δεξαμενόπλοια προστίθενται π.χ. Hoses connected / disconnected και έλεγχοι δεξαμενών.
4. Διακοπές εργασίας και παρατηρήσεις
Το πιο κρίσιμο κομμάτι για τον υπολογισμό της σταλίας είναι οι διακοπές. Για κάθε διακοπή γράφουμε από πότε έως πότε και γιατί:
- Καιρός (π.χ. βροχή σε ξηρό φορτίο, ισχυρός άνεμος),
- βλάβη γερανού ή εξοπλισμού (του πλοίου ή του λιμανιού, γιατί έχει σημασία ποιανού),
- μετακίνηση (shifting) σε άλλη θέση,
- αργίες, αλλαγή βάρδιας, αναμονή φορτίου ή φορτηγών,
- οτιδήποτε άλλο σταμάτησε την εργασία.
Το αν μια διακοπή «μετράει» στη σταλία δεν το αποφασίζει το SOF. Το αποφασίζει το ναυλοσύμφωνο. Το SOF απλώς πρέπει να την καταγράφει σωστά και ουδέτερα, ώστε να μπορεί να γίνει ο υπολογισμός.
5. Υπογραφές και διαφωνίες
Το SOF το υπογράφει ο πλοίαρχος και ο πράκτορας, και συχνά οι εκπρόσωποι φορτωτών ή παραληπτών. Αν κάποιο μέρος διαφωνεί με μια ώρα ή μια αιτία, δεν σβήνεται τίποτα. Υπογράφει με επιφύλαξη (signed under protest) ή γράφει την παρατήρησή του στο έγγραφο. Αυτό προστατεύει όλους όταν ο λογαριασμός της σταλίας φτάσει στους μεσίτες.
6. Συχνά λάθη
- Ώρες που δεν συμφωνούν με το ημερολόγιο του πλοίου. Ο πλοιοκτήτης θα συγκρίνει με το logbook.
- Διακοπή χωρίς αιτία ή χωρίς ώρα λήξης.
- Ζώνη ώρας. Γράφουμε τοπική ώρα και το δηλώνουμε, ειδικά όταν η αλλαγή θερινής ώρας πέφτει μέσα στην παραμονή.
- Ξαναγράψιμο στοιχείων (πλοίο, IMO, φορτίο, ποσότητα) με το χέρι σε κάθε έγγραφο: κάποια στιγμή κάτι θα διαφέρει από τη φορτωτική.
- Υπογραφές που λείπουν ή SOF που στάλθηκε χωρίς τις παρατηρήσεις του πλοιάρχου.
Το SOF στο WinNavy
Το WinNavy είναι πρόγραμμα για ναυτιλιακά πρακτορεία, από τη WinKoin στη Θεσσαλονίκη. Για το Statement of Facts:
- ξεκινά συμπληρωμένο από την άφιξη: πλοίο, σημαία, IMO, πλοίαρχος, λιμάνι, φορτίο, ποσότητα,
- προσθέτετε τα γεγονότα με ημερομηνία και ώρα και τις ώρες εργασίας του λιμανιού,
- βγαίνει PDF με το επιστολόχαρτό σας, και τα ίδια στοιχεία πηγαίνουν σε φορτωτικές, Manifest και D/A.
7. Ερωτήσεις
Τι είναι το Statement of Facts;
Το χρονολόγιο μιας κλήσης πλοίου στο λιμάνι, με ημερομηνία και ώρα για κάθε γεγονός (άφιξη, NOR, πρόσδεση, αρχή και τέλος εργασίας, διακοπές, αναχώρηση). Το ετοιμάζει ο πράκτορας και το υπογράφει ο πλοίαρχος.
Ποιος υπογράφει το SOF;
Ο πλοίαρχος και ο ναυτικός πράκτορας, και συχνά οι εκπρόσωποι των φορτωτών ή των παραληπτών. Όποιος διαφωνεί υπογράφει με επιφύλαξη ή γράφει παρατήρηση.
Τι σχέση έχει το SOF με το demurrage;
Από τις ώρες του SOF και τους όρους του ναυλοσυμφώνου υπολογίζεται ο χρόνος σταλίας. Αν ξεπεραστεί, ο ναυλωτής πληρώνει επισταλίες (demurrage). Γι' αυτό οι ώρες και οι διακοπές πρέπει να είναι ακριβείς.
Τι είναι το NOR;
Το Notice of Readiness: η ειδοποίηση του πλοιάρχου ότι το πλοίο έφτασε και είναι έτοιμο για φόρτωση ή εκφόρτωση. Η ώρα επίδοσης και αποδοχής του γράφεται στο SOF, γιατί από εκεί συνήθως ξεκινά η μέτρηση της σταλίας.



