- Το Disbursement Account (D/A) είναι ο λογαριασμός με όλα τα έξοδα που πληρώνει ο ναυτικός πράκτορας για ένα πλοίο σε ένα λιμάνι, για λογαριασμό του εντολέα του.
- Βγαίνει σε δύο φάσεις: το Proforma D/A είναι εκτίμηση πριν την άφιξη, για να στείλει ο εντολέας τα χρήματα. Το Final D/A είναι ο πραγματικός λογαριασμός μετά την αναχώρηση, με τα παραστατικά.
- Η διαφορά ανάμεσα στην προκαταβολή και στο Final D/A είτε επιστρέφεται είτε ζητείται συμπληρωματικά.
1. Τι είναι το D/A και ποιος το ετοιμάζει
Όταν ένα πλοίο φτάνει σε λιμάνι, κάποιος πρέπει να πληρώσει τοπικά τα τέλη του λιμανιού, τον πλοηγό, τα ρυμουλκά, τις τελωνειακές διατυπώσεις και ό,τι άλλο χρειαστεί κατά την παραμονή του. Αυτό το κάνει ο ναυτικός πράκτορας (port agent) του λιμανιού, για λογαριασμό του εντολέα του. Εντολέας είναι συνήθως ο πλοιοκτήτης ή ο διαχειριστής του πλοίου (operator), ή ο ναυλωτής, ανάλογα με το ποιος διόρισε τον πράκτορα.
Το Disbursement Account, στην πράξη απλώς D/A, είναι ο λογαριασμός που δείχνει στον εντολέα τι πληρώθηκε, πόσο και με ποιο παραστατικό. Συνήθως περιλαμβάνει και την αμοιβή του ίδιου του πράκτορα (Agency fee).
2. Η πορεία ενός D/A σε μία κλήση πλοίου
- Διορισμός (appointment)Ο εντολέας ενημερώνει τον πράκτορα ότι έρχεται πλοίο: όνομα, στοιχεία πλοίου, φορτίο, εκτιμώμενη άφιξη.
- Proforma D/AΟ πράκτορας υπολογίζει τα αναμενόμενα έξοδα και τα στέλνει στον εντολέα.
- Προκαταβολή (funds)Ο εντολέας εμβάζει το ποσό του Proforma, ή μέρος του, πριν ή κατά την άφιξη.
- Παραμονή στο λιμάνιΟ πράκτορας πληρώνει τα έξοδα όπως προκύπτουν και κρατά τα παραστατικά. Παράλληλα καταγράφονται τα γεγονότα στο Statement of Facts.
- Final D/AΜετά την αναχώρηση, ο πράκτορας στέλνει τον πραγματικό λογαριασμό με τα παραστατικά.
- ΚλείσιμοΣυμψηφισμός με την προκαταβολή: ό,τι περισσεύει επιστρέφεται, ό,τι λείπει ζητείται.
3. Proforma D/A: η εκτίμηση πριν την άφιξη
Το Proforma D/A (συχνά PDA) είναι η καλύτερη εκτίμηση του πράκτορα για το πόσο θα κοστίσει η κλήση. Ο εντολέας το χρειάζεται για να στείλει έγκαιρα χρήματα και για να συγκρίνει λιμάνια ή πράκτορες.
Από τι υπολογίζεται
Τα περισσότερα τέλη ενός λιμανιού βγαίνουν από τα στοιχεία του πλοίου και τη διάρκεια της παραμονής:
- GRT (ολική χωρητικότητα) και NRT (καθαρή χωρητικότητα), από τα πιστοποιητικά του πλοίου,
- LOA (ολικό μήκος) και DW (deadweight, φέρουσα ικανότητα),
- η σημαία, που σε ορισμένα τέλη αλλάζει τον συντελεστή,
- οι ημέρες στο λιμάνι και η εργασία (φόρτωση, εκφόρτωση, ανεφοδιασμός, επισκευή).
Κάθε κονδύλι έχει τον δικό του κανόνα. Άλλα είναι κλίμακες («από τόσο GRT έως τόσο, τόσα ευρώ»), άλλα συντελεστές («τόσο ανά τόνο NRT»), και άλλα σταθερά ποσά ανά κλήση.
4. Τα συνηθισμένα κονδύλια
Κάθε λιμάνι έχει τις ιδιαιτερότητές του, αλλά τα περισσότερα D/A έχουν γραμμές σαν αυτές:
| Κονδύλι | Τι είναι | Από τι εξαρτάται συνήθως |
|---|---|---|
| Light dues | Φαρικά τέλη, για τη χρήση των φάρων και της σήμανσης | NRT, σημαία |
| Pilotage | Πλοήγηση κατά την είσοδο και την έξοδο | Κλίμακα GRT, πλήθος κινήσεων |
| Towage / Tugs | Ρυμουλκά για πρόσδεση και απόπλου | GRT, μήκος, πόσα ρυμουλκά (και αν έχει thruster) |
| Port & berthing dues | Λιμενικά τέλη και τέλη παραβολής στην προβλήτα | GRT, μήκος, ημέρες |
| Garbage / Sludge | Παραλαβή απορριμμάτων και καταλοίπων | Κλίμακα GRT ή ποσότητα |
| Customs / clearance | Τελωνειακές και υγειονομικές διατυπώσεις, χαρτόσημα | Σταθερά ποσά ανά κλήση |
| Crew / shore passes | Άδειες εξόδου πληρώματος, αλλαγές πληρώματος | Πλήθος ατόμων |
| Water / provisions / cash to master | Νερό, εφόδια, μετρητά στον πλοίαρχο | Ό,τι ζητήσει το πλοίο |
| Agency fee | Η αμοιβή του πράκτορα | Συμφωνία ή κλίμακα (συχνά βάσει DW ή GRT) |
Τα ποσά διαφέρουν ανά λιμάνι και αλλάζουν με τα τιμολόγια κάθε φορέα. Ο πίνακας δείχνει τη λογική, όχι τιμές.
5. Final D/A: ο πραγματικός λογαριασμός
Μετά την αναχώρηση, ο πράκτορας ετοιμάζει το Final D/A (FDA). Κάθε γραμμή έχει πλέον το πραγματικό ποσό και τα παραστατικά που το αποδεικνύουν. Ένα σωστό Final D/A:
- έχει στην κεφαλίδα το πλοίο, το λιμάνι, τις ημερομηνίες άφιξης και αναχώρησης και τον εντολέα (Account),
- γράφει σε κάθε γραμμή ποιο παραστατικό τη στηρίζει. Συνήθως ξεχωρίζει τα ποσά με παραστατικά από τα μικροέξοδα χωρίς παραστατικά,
- κλείνει με το σύνολο, την προκαταβολή που εστάλη και το υπόλοιπο, υπέρ ή κατά του εντολέα,
- συνοδεύεται από αντίγραφα των αποδείξεων.
Παράδειγμα
| Final D/A · M/V LYRA SPIRIT | Παραστατικό | EUR |
|---|---|---|
| Light dues | 2188 | 1,791.07 |
| Pilotage & towage in/out | 8017 | 4,279.24 |
| Harbour / berthing dues | 5960 | 909.68 |
| Agency fees | 3248 | 1,828.77 |
| Λοιπά (4 γραμμές) | — | 1,706.47 |
| Σύνολο | 10,515.23 | |
| Προκαταβολή που εστάλη | − 10,000.00 | |
| Υπόλοιπο προς έμβασμα από τον εντολέα | 515.23 | |
Φανταστικό πλοίο και ποσά, μόνο για να φανεί η δομή.
6. Συχνά λάθη
- Λάθος στοιχεία πλοίου. Ένα GRT ή NRT από παλιό έγγραφο αλλάζει πολλές γραμμές μαζί. Πάντα από τα τρέχοντα πιστοποιητικά.
- Ξεχασμένα έξοδα στο Proforma. Υπερωρίες, επιπλέον ρυμουλκό λόγω καιρού, αλλαγές πληρώματος: ό,τι δεν προβλέφθηκε γίνεται «έκπληξη» στο Final.
- Απόκλιση χωρίς εξήγηση. Αν το Final διαφέρει αισθητά από το Proforma, μια γραμμή εξήγησης γλιτώνει μέρες αλληλογραφίας.
- Παραστατικά που λείπουν. Κάθε ποσό χωρίς απόδειξη είναι πιθανή αμφισβήτηση. Κρατήστε τα δεμένα με τη γραμμή του D/A από την πρώτη στιγμή.
- Καθυστέρηση στο Final. Όσο αργεί, τόσο αργεί και το κλείσιμο του λογαριασμού με τον εντολέα, και τόσο δυσκολότερα βρίσκονται τα χαρτιά.
- Το ίδιο ποσό γραμμένο δύο φορές, στο D/A και ξεχωριστά στο ταμείο του γραφείου, χωρίς σύνδεση μεταξύ τους. Κάποια στιγμή δεν συμφωνούν.
Το D/A στο WinNavy
Το WinNavy είναι πρόγραμμα για ναυτιλιακά πρακτορεία, από τη WinKoin στη Θεσσαλονίκη. Για το D/A:
- το Proforma βγαίνει από τα στοιχεία του πλοίου, με τις κλίμακες που ορίζει το πρακτορείο μία φορά,
- στο Final D/A κάθε γραμμή έχει τα παραστατικά της και τα ποσά περνούν μόνα τους στο ταμείο,
- βγαίνει PDF με το επιστολόχαρτό σας, έτοιμο για τον εντολέα.
7. Ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά Proforma και Final D/A;
Το Proforma είναι εκτίμηση πριν την άφιξη, για να στείλει ο εντολέας χρήματα. Το Final είναι ο πραγματικός λογαριασμός μετά την αναχώρηση, με τα παραστατικά, και συμψηφίζεται με την προκαταβολή.
Ποιος πληρώνει το D/A;
Ο εντολέας που διόρισε τον πράκτορα, συνήθως ο πλοιοκτήτης ή ο διαχειριστής του πλοίου, ή ο ναυλωτής, ανάλογα με τη ναύλωση. Ο πράκτορας προπληρώνει τα έξοδα τοπικά και τα ζητά μέσω του D/A.
Τι είναι οι Light dues;
Τα φαρικά τέλη, για τη χρήση φάρων και σήμανσης. Υπολογίζονται συνήθως με βάση την καθαρή χωρητικότητα (NRT) του πλοίου, και σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάζονται από τη σημαία.
Πόσο διαφέρει συνήθως το Final από το Proforma;
Εξαρτάται από το πόσο προβλέψιμη ήταν η κλήση. Με σωστά στοιχεία πλοίου και ενημερωμένα τιμολόγια η διαφορά είναι μικρή. Μεγαλύτερες αποκλίσεις έρχονται από απρόβλεπτα: καθυστερήσεις, καιρός, υπερωρίες, επιπλέον υπηρεσίες.



